Granit, sert, kristal yapılı
minerallerden
meydana gelen taneli görünüşlü magmatik
derinlik kültesi. Plüton içindeki taneler
çoğunlukla gözle görülebilir büyüklüktedir. Esas mineralleri
feldspatın
ortoklas cinsi ile az miktarda
plajioklas ve
kuvarstır.
Ayrıca mika,
hornblend,
piroksen ve
ikinci gruba giren turmalin,
apatit,
zirkon,
grena, manyetit gibi mineraller de
bulunabilir.
Granitlerin renkleri, genellikle açık olmakla birlikte, içindeki feldspatların
ve diğer minerallerin cins ve miktarına göre gri, pembe, kırmızımsı olabilir.
Granitler, yeryüzünde çok yaygın olarak bulunurlar. Çeşitli yer kabuğu
modellerinde görünür. Yeryüzünün temelini teşekkül ettirdiği kabul edilmektedir.
Doğada dayk, silis ve
batolitler halinde bulunabilir.
Yollarda parke ve bordür taşı, yapılarda yapı taşı olarak çok eskiden beri bol
miktarda kullanılmaktadır. Aşınmaya,
basınca,
darbeye karşı dayanıklı, güzel renkli ve iyi cila kabul eder. Atmosfer
tesirlerine ve ayrışmaya karşı direnci yüksektir. Günümüzde daha çok parke ve
bordür taşı ve bazı büyük yapılarda kaplama taşı olarak kullanılmaktadır.
Granit, yeriçinde 400 santigrat derece civarında bir ısıya sahip olup, soğuması
birkaç bin yıl gibi çok uzun bir zamanı kapsar. Bu ısı aynı zamanda jeotermal
suların da kaynağıdır. Yeriçine süzülen suların, granitlerin çatlakları
arasındaki hareketi, hem granitin yüksek ısısı ile su sıcaklığını arttırır hemde
çözünebilir haldeki mineraller suyun bünyesine dahil olur. Jeotermal suların
oluşumu bu şekilde gerçekleşir.
Bileşimi ve bulunuşu
Granitlerde kuvars,
genellikle hacmen % 20'nin üzerindedir. Derinlik külteleri arasında hacmen %
40'tan fazla kuvars ihtiva eden türe rastlanmaz. Kuvars ve ağır
silikatlar
bakımından zengin olan kayaçlar gabro sınıfına girer. Esas bileşeni
olan feldspat plajioklas ve ortoklas (alkali feldspat) halinde olması mümkündür.
Birinin diğerine oranı genellikle ikiden azdır. Granitlerde bulunan ikinci ana
mineraller
muskovit,
biyotit, amfibol,
piroksen
veya nadiren fayalit (demirli
olivin) olarak
sıralanabilir. Genellikle bunlardan iki veya üçü bir arada bulunur.Çeşitli
sınıflamalarda koyu renkli minerallerin oranı farklı olmakla birlikte hacmen %
20'den fazla koyu renkli mineral ihtiva eden taşlara genellikle granit adı
verilmemektedir.
Oluşum Teorileri
Başlıca iki zıt görüş vardır: 1. Mağmatik, 2. Transformist. Birinci teori
granitlerin, ana sıvının veya sıvı kristalin, kristalleşmesi sonucu oluştuğunu
kabul eder. İkinci teori ise granitlerin mağma olmaksızın
meydana geldiğini ileri sürer. Granitlerin tortul kültelerin çoğunlukla katı
halde metamorfizma sonucu ortaya
çıktığı görüşündedir.Ama bu görüş şimdilerde yerine ingiliz bilim adamı mc adams
olester yeni fikirler ortaya atmıştır..